1) Apa itu Co-Agency (COA)?

Co-agency ialah kerjasama antara Listing Agent (ejen yang dilantik oleh pemilik rumah) dengan Co-Agent (ejen yang membawa pembeli) untuk melengkapkan transaksi jual beli atau sewaan. Terma kerjasama perlu jelas, dan sebaiknya dipersetujui secara bertulis sebelum kerja bermula.

2) Prinsip paling penting: ejen hanya boleh caj pihak yang melantik

Dalam urusan hartanah, ejen hanya boleh caj professional fee daripada pihak yang melantik ejen tersebut. Sebab itu, pemilik rumah disaran menandatangani Letter of Engagement yang jelas tentang skop kerja dan kadar fee.

3) Boleh ke satu agensi caj owner dan buyer dalam satu transaksi?

Tidak boleh. Ejen tidak dibenarkan mengenakan fee kepada lebih daripada satu pihak dalam satu transaksi. Ini bertujuan mengelakkan konflik kepentingan dan kekeliruan bayaran.

4) Berapa maksimum scale of fee untuk jual beli rumah?

Bagi jual beli tanah dan bangunan, kadar maksimum professional fee yang dibenarkan ialah 3% daripada harga jualan, tertakluk kepada minimum RM1,000 setiap hartanah. Kadar sebenar perlu dipersetujui dalam Letter of Engagement dan tidak semestinya 3%.

5) Dalam COA, adakah fee mesti 50:50?

Dalam co-agency, pembahagian fee antara Listing Agent dan Co-Agent lazimnya menggunakan nisbah standard. Namun, nisbah ini boleh berubah jika kedua-dua firma bersetuju secara bertulis. Apa yang penting bagi pemilik rumah ialah memastikan urusan fee kekal jelas dan tidak mencetus pertikaian.

6) Booking atau earnest deposit: masuk clients account siapa?

Dalam co-agency, deposit boleh dikutip oleh Listing Agent atau Co-Agent. Tetapi deposit tersebut perlu dipegang dalam clients account pihak yang diberi kuasa oleh pemilik rumah (client). Dari sudut pemilik rumah, cara paling selamat ialah deposit dipegang oleh clients account Listing Agent kecuali anda setuju sebaliknya secara bertulis.

7) Boleh ke Co-Agent caj pembeli bila anda sudah lantik Listing Agent?

Co-Agent hanya boleh caj pembeli jika pembeli melantik Co-Agent secara bertulis sebagai wakil pembeli. Ini dianggap lantikan berasingan. Namun, pemilik rumah perlu pastikan tiada situasi yang menyebabkan kekeliruan bayaran atau cubaan untuk caj dua pihak oleh ejen yang sama.

8) Isu konflik kepentingan: bila ejen tidak patut wakili dua pihak

Untuk melindungi kepentingan pemilik rumah, peraturan etika menetapkan had yang ketat apabila melibatkan wakil kepada dua pihak. Contohnya, satu firma tidak patut mewakili seller dan buyer dalam transaksi yang sama kerana risiko konflik kepentingan.

Ringkasan untuk pemilik rumah

• Lantik ejen secara bertulis supaya jelas skop kerja dan bayaran.
• Ejen hanya boleh caj pihak yang melantik dan tidak boleh caj dua pihak dalam satu transaksi.
• Fee maksimum jual beli ialah 3% (minimum RM1,000), tetapi kadar sebenar bergantung persetujuan.
• Dalam COA, deposit sepatutnya dipegang dalam clients account pihak yang anda beri kuasa, lazimnya Listing Agent kecuali dipersetujui lain.

FAQ Pemilik Rumah

1) Apa beza Listing Agent dan Co-Agent?

Listing Agent ialah ejen yang anda lantik untuk menjual rumah. Co-Agent ialah ejen lain yang membawa pembeli dan bekerjasama melalui COA.

Rujukan: MEAS Standard 7 (Co-Agency Practice).

2) Kalau saya sign exclusive, adakah saya masih boleh benarkan COA?

Ya. Exclusive bermaksud anda melantik satu firma sebagai ejen utama. Firma tersebut masih boleh bekerjasama dengan co-agent melalui COA bagi mempercepatkan jualan, tertakluk kepada terma yang jelas.

Rujukan: MEAS Standard 3 (engagement) dan Standard 7 (COA).

3) Boleh tak ejen minta saya bayar 3% wajib?

3% ialah kadar maksimum untuk jual beli. Ia bukan wajib. Kadar sebenar perlu dipersetujui dalam Letter of Engagement.

Rujukan: VAEA Rules 1986 Rule 48 dan Seventh Schedule (Scale of Fees).

4) Siapa patut pegang booking deposit?

Deposit boleh dikutip oleh mana-mana pihak, tetapi ia mesti dipegang dalam clients account pihak yang anda beri kuasa. Untuk keselamatan dan rekod, biasanya clients account Listing Agent digunakan kecuali anda setuju sebaliknya secara bertulis.

Rujukan: MEAS Standard 7.2.4.

5) Adakah normal buyer bayar ejen dia sendiri?

Ia boleh berlaku jika pembeli melantik ejen tersebut secara bertulis sebagai wakil pembeli. Ejen hanya boleh caj pihak yang melantik.

Rujukan: VAEA Rules 1986 Rule 89(3).

6) Kenapa penting elak satu firma wakili buyer dan seller sekali?

Kerana ia boleh menimbulkan konflik kepentingan, terutama dalam rundingan harga dan syarat jual beli. Peraturan menetapkan larangan tertentu untuk melindungi pihak-pihak dalam transaksi.

Rujukan: VAEA Rules 1986 Rule 93.

Nak jual rumah di Johor Bahru, Pasir Gudang atau Kota Tinggi?

Jika anda pemilik rumah dan mahu semakan harga pasaran serta strategi jualan yang kemas, anda boleh hubungi saya untuk konsultasi awal.

WhatsApp Afif Azman